دانشنامه مدیریت

تصویر ذهنی موقعیت ذهنی است که پیامد آن توضیحات علنی به صورت کلامی یا رفتار است. بعضی از تصاویر ذهنی، جمعی است و میان گروه به اشتراک گذاشته می شود. بری و همکاران تصویر را شامل عبارات، نمادها، رنگ ها و خدمات عالی می دانند که پیامی هماهنگ و سازگار را بیان می کنند، نه این که صرفاً گویای نام باشند. بنابراین، تصویر به مثابۀ پدیده ای چندبعدی است، بدین معنا که باورها و دانش افراد دربارۀ یک مکان بخش ادراکی تصویر را تشکیل می دهد و احساسات بخش عاطفی آن را. اجرای ادراکی یک تصویر ویژگی های عینی و ملموس و ویژگی های روان شناختی و غیرملموس را شامل می شود. بعد احساسی تصویر دربرگیرندۀ عواطف و هیجان هایی است که در شخص در مورد مکانی ایجاد می شود یا انتظار دارد که در آن مقصد تجربه کند، مانند احساس خوشی، لذت، هیجان و مانند آن. با این که تصویر ذهنی موضوعاتی را منعکس می کند که در ذهن گردشگر از مقصد وجود دارد- با توجه به این که مستقیماً شناخته نمی شود- تعریف این واژه مشکل است. تصویر ذهنی از مقصد شامل انگیزۀ روحی یا ادراک شخصی یا گروهی به یک مقصد است. به علاوه، تصویر ذهنی می تواند بیانگر یک مجموعۀ ساده از ادراکات چندپاره باشد که اطلاعات زیادی دربارۀ مکان می دهد. بنابراین، تصویر ذهنی از مقصد، ادراک شخصی از یک مکان است که از فردی به فردی دیگر فرق می کند.

تصویرذهنی، در اثرگذاری بر رفتار و وفاداری مشتری و همچنین در تعیین موقعیت و جایگاه مقاصد گردشگری در محیط رقابتی امروز نقش مهمی ایفا می کند. فلت (۱۹۷۵) بیان می کند که تصویرذهنی از یک مقصد پاسخی ترکیبی برای موارد حسی، عاطفی و واقعی درنظر گرفته می شود.  اگر تصویرذهنی گردشگر از مقصد خوب باشد، مشکلات گردشگر دربارۀ نتیجه یا فرایند، احتمالاً تا اندازه ای به واسطۀ تصویرذهنی خویش نادیده گرفته می شود، اما اگر مشکلات به صورت پیوسته رخ دهد، تصویرذهنی مثبت مخدوش و در نهایت منفی می شود. این تصویر تحت تأثیر منابع مختلفی از جمله تجربۀ واقعی، تبلیغات دهان به دهان، تبلیغات رسانه ای و غیره است. بنابراین، تصویر ذهنی از مقصدهای گردشگری و خدمات، بر الگوی رفتاری گردشگران تأثیر می گذارد و میزان وفاداری گردشگران به مقصدهای گردشگری را تعیین می کند، بنابراین تصویرذهنی مطلوب گردشگران از مقصدها و خدمات گردشگری رابطۀ مستقیمی با وفاداری آن ها به مقصدها دارد، زیرا تصویرذهنی مثبت گردشگران از مقصدهای گردشگری ناشی از تجربۀ گردشگری مثبت گذشتۀ گردشگران است. البته، تصویر ذهنی متقابلی هم از گردشگران در ذهن افراد و ساکنان محلی وجود دارد که موجب پذیرندگی گردشگران نزد ساکنان محلی می شود.

تصویر ذهنی گردشگری

عوامل اثرگذار بر تصویر ذهنی

تصویرذهنی تحت تأثیر عوامل محرک محصول، مشخصات فرد دریافت کننده و نوع اطلاعات دریافت شده است. به طور کلی، اطلاعات از دو منبع دریافت می شود: عوامل عرضه کنندۀ خارجی بازار گردشگری و عوامل فردی مصرف کننده. از نظر عوامل عرضه کننده تصویرذهنی مقصد که گردشگران براساس اطلاعات خارجی آن را شکل داده اند، به منزلۀ عوامل کششی، گردشگران را به سوی مقصد جذب می کند. این عرضه یا عوامل کششی شامل کیفیت محیط، کیفیت خدمات، رسانه های گروهی، بازاریابی گردشگری و … است. از سوی دیگر، عوامل مصرف کننده به انگیزه های شخصی گردشگر اهمیت می دهد و مربوط به عوامل دانشی است که گردشگران را ترغیب می کند به مقصد سفر کنند. این عوامل مصرف کننده یا رانشی شامل انگیزه های اجتماعی- اقتصادی، عوامل شخصیتی، انگیزه، تجربه، ویژگی های روان شناختی و ادراکات است. بنابراین، کیفیت محیطی یکی از عوامل و اطلاعات خارجی است که در تصویرذهنی گردشگران برای انتخاب مقصد اثر می گذارد. براین اساس به طور کلی، کیفیت محیطی ادراک شده را از دو بعد عوامل ملموس و ناملموس می توان بررسی کرد. عوامل ملموس ادراک شده شامل محیط فیزیکی از قبیل مبلمان، جذاب بودن ظاهر، آراستگی مکان، پاکیزگی محیط، مراکز اقامتی با کیفیت، درجۀ حرارت و میزان آلودگی صوتی است. مقصود از عوامل ناملموس نیز این است که نمی توان آن ها را با چشم دید و احساس کرد، از جمله رابطۀ صمیمی بین افراد بومی و گردشگران، احساس امنیت و درک گردشگر از میزان اطلاع رسانی دربارۀ خدمات به گردشگران. در مجموع براساس دیدگاه گلکار (۱۳۸۰) و پورجعفر و همکاران (۱۳۸۸)، کیفیت محیط در ارتباط با گردشگری مقصدهای روستایی را می توان برایند چهار نیرو (مؤلفه) دانست:

  • مؤلفه کیفیت عمل کردی: براساس این مرلفه در گردشگری روستایی، بر مواردی مانند تنوع فعالیت های روستایی، برخورداری از کارکرد تفریحی، کیفیت دسترسی ها، کیفیت زیرساخت های گردشگری و … تاکید می شود.
  • مؤلفه کیفیت تجربی- زیباشناختی: در زمینۀ گردشگری روستایی متغیرهایی مانند کیفیت چشم اندازها، آداب و رسوم روستایی، زیبایی کالبدی، وجود فضاهای سبز و اهمیت دارد.
  • مؤلفۀ کیفیت زیست محیطی: در زمینۀ گردشگری می توان از متغیرهایی مانند آلودگی های روستایی، آب و هوای محلی، تنوع زیستی روستا، دفع زباله و تنوع کشاورزی و … نام برد.
  • مؤلفۀ معنایی: در مطالعۀ مقاصد گردشگری به وجود ارزش های نمادین، فرهنگی و تاریخی، احساس امنیت، دل پذیری و آرامش مکانی، خاطرۀ ذهنی مثبت از روستا و … می توان اشاره کرد.

بنابراین، در زمینۀ جذب گردشگری به مقصدهای روستایی و افزایش توان رقابت پذیری مکانی مقاصد گردشگری، توجه به هر چهار مؤلفۀ کیفیت محیطی در روستاها، به عنوان عامل مؤثر در جذب گردشگر، بسیار مهم و حیاتی است. همۀ عوامل یادشده در نوع ادراک گردشگران از مقصدهای روستایی و عناصر محیطی موجود در آن اثرگذارند و سبب شکل گیری تصویرذهنی نهایی گردشگران از مقصدهای روستایی می شوند. تصویر ذهنی به وجود آمده الگوی رفتاری و ذهنی گردشگران را دربارۀ مقصدها هدایت می کند. در تصویر ذهنی مثبت، الگوی رفتاری گردشگران، بازگشت به مکان روستا و معرفی آن به نزدیکان و آشنایان است که در تصویرذهنی منفی، عکس این حالت شکل می گیرد.

کاربر گرامی جهت کسب اطلاعات بیشتر و دریافت فایل های مرتبط (مبانی نظری، پک مقالات و مقاله بیس) در زمینه تصویر ذهنی گردشگران می توانید درخواست خود را در فرم تماس با ما ثبت نمایید.


ارسال دیدگاه
(الزامی) (الزامی)