روش تحقیق و آمار

شناخت مضمون، یکی از مهم ترین و حساس ترین کارها در تحقیقات کیفی است و به عبارتی، قلب تحلیل مضمون است. شعور متعارف، ارزش های محقق، جهت گیری ها و سؤالات تحقیق و تجربه محقق درباره موضوع، در نحوه شناخت مضامین، تأثیر می گذارد.

از آن­جا که تحلیل مضمون ، تحلیلی کیفی است، پاسخ روشن و سریعی برای این وجود ندارد که مقدار داده های مناسب و مورد نیاز- که دلالت بر وجود مضمون یا اطلاق آن کند- چقدر است. بنابراین، مضمون، لزوماً به معیارهای کمی بستگی ندارد، بلکه به این بستگی دارد که چقدر به نکته مهمی درباره سؤالات تحقیق می پردازد.

♣ مطلب مرتبط: بررسی فرایند گام به گام تحلیل مضمون یا تحلیل تم

طبق نظر براون و کلارک (۲۰۰۶) و کینگ و هاروکس (۲۰۱۰)، به رغم این که قاعده کاملاً مشخصی درباره شناخت مضمون وجود ندارد اما می توان جهت تعریف و شناخت آن از اصول راهنمای مناسبی استفاده کرد که برخی از آن ها عبارت اند از:

  • اولاً، شناخت مضمون هرگز به معنی صرفاً یافتن نکته جالبی در داده ها نیست، بلکه مستلزم آن است که پژوهش گر مشخص کند در داده ها باید دنبال چه چیزی باشد؟ از چه چیزهایی باید صرف نظر و چگونه باید داده ها را تحلیل و تفسیر کند؟
  • ثانیاً، واژه «مضمون» به طور ضمنی و تا حدی، مبین «تکرار» است، لذا مسئله ای را که صرفاً یکبار در متنِ داده ها ظاهر شود نمی توان «مضمون» به حساب آورد (مگر آن­که نقش برجسته و مهمی در تحلیل نهایی داده­ ها داشته باشد) به طور معمول، تکرار به معنی مشاهده و ظاهر شدن در دو یا چند مورد در متن است.
  • ثالثاً، مضمون ها باید از یکدیگر متمایز باشد. با وجود این که همپوشانی در میان مضامین تا حدودی اجتناب ناپذیر است اما اگر مرز کاملاً مشخص و تعریف شده ای میان مضامین مختلف وجود نداشته باشد نمی­ توان درک درستی از تحلیل ها و تفسیرها عرضه کرد.

به­ طور کلی روش های مختلفی برای شناخت مضامین وجود دارد. در جدول زیر، روش های مناسبی جهت شناخت و کشف مضامین در متن پژوهی از دیدگاه ریان و برنارد (۲۰۰۳) ارائه شده است. البته پژوهش­گر باید تا حدودی منعطف باشد زیرا تبعیت صرف از قواعد در شناخت مضامین، کاربردی ندارد.

روش ها و فنون مناسب جهت شناخت مضامین در متن پژوهی

تحلیل مضمون دوستان عزیز جهت کسب اطلاعات بیشتر و دریافت راهنمایی در خصوص چگونگی انجام تحلیل کیفی داده های پایان نامه خود، می توانید درخواست خود را در فرم تماس با ما ثبت نمایید. «مدیراما همراه و همیار شماست در انجام پژوهش»


ارسال دیدگاه
(الزامی) (الزامی)