روش تحقیق و آمار

اصطلاح تحقیق کیفی به چندین روش جمع‌آوری داده‌ها از قبیل تحقیق میدانی، مشاهده یا مشارکت و مصاحبه‌های عمیق اشاره دارد. تفاوت‌های قابل ملاحظه‌ای بین این راهبرد‌های تحقیقی وجود دارد، اما همه آن‌ها بر «نزدیک شدن به داده‌ها» تأکید دارند. و بر این مفهوم استوارند که «تجربه» بهترین راه برای درک رفتار اجتماعی است.

فیلستد به راهبردهای تحقیقی مانند مشاهده با مشارکت، مصاحبه عمیق، مشارکت کامل در فعالیت مورد تحقیق، کار میدانی و … اشاره دارد که به محقق اجازه می‌دهد تا اطلاعات دست اول را در مورد جهان اجتماعی مورد بررسی به دست آورد. روش‌شناسی کیفی به محقق اجازه می‌دهد تا به داده‌ها نزدیک شود و از آن طریق جنبه‌های تحلیلی و مفهومی خود را از داده‌ها به دست آورد. (به جای اینکه از تکنیک‌های انعطاف‌ناپذیر کمّی از پیش تعیین شده استفاده کند که جهان اجتماعی را به صورت تعاریف عملیاتی که خود محقق ساخته است، درآورد).

نزدیک شدن به داده‌ها به معنای تعامل با مردم مورد مطالعه، یادگیری فرهنگ، عقاید، ارزش‌ها، الگوهای رفتاری و زبان آن‌ها و تلاش برای درک احساس، انگیزه‌ها و هیجانات آن‌هاست، محقق کیفی رفتار اجتماعی را درک می‌کند، چون او ادراک شخص، تعبیر او از واقعیت و چگونگی ارتباط آن‌ها با رفتارش را کشف می‌کند و با قرار دادن خود به جای شخص دیگر به این درک می‌رسد. بعضی از محققین کیفی به دلیل این‌که تقلید از راهبردهای تحقیقی علوم فیزیکی را اشتباه می‌دانند، روش علمی کمّی را رد می‌کنند، چون به نظر آن‌ها رفتار انسان متفاوت از موضوع مورد مطالعه شیمی‌دانان، زیست‌شناسان و فیزیک‌دانان است. به نظر بعضی از محققین کیفی، پذیرفتن روش‌های علوم طبیعی، دانشمندان اجتماعی را وادار می‌کند که همه چیز را اندازه‌گیری کنند، اما چیزی را درک نمی‌کنند. به نظر آن‌ها توسعه و آزمون نظریه‌های انتزاعی با استفاده از روش‌های کمّی به دلیل وفادار بودن محقق به چارچوب نظری، موجب سوءبرداشت از واقعیت اجتماعی می‌شود. در روش‌های غیر کیفی، توجه به کمّی کردن به عنوان موانعی در نظر گرفته می‌شوند که از مطالعه تجربیات غیر قابل مشاهده یا تجربیات درونی جلوگیری می‌کند. در واقع به نظر محقق کیفی، تأکید بر رویدادهای قابل مشاهده، دانشمند اجتماعی را از آن‌چه که او واقعاً سعی دارد درک کند، دور می‌سازد.

البته همه محققین کیفی چنین نظر افراطی‌ای ندارند؛ بسیاری از آن‌ها  مشاهدات خود را با توجه به نظریه‌های رسمی سازمان می‌دهند و تعداد زیادی از تحقیقات کیفی شامل شمارش و ثبت دقیق رویدادها  نیز می‌باشد. با این وجود هدف، توصیف واقعیت‌های اجتماعی از دید آزمودنی‌هاست، نه از دید مشاهده‌کننده. تعریف موقعیت مردم مورد مطالعه مشتمل است بر رفتار قابل مشاهده، انگیزه‌ها، احساسات و هیجانات ذهنی آنان. توجه به تعاریف ذهنی، فایده نظریه‌ها و اندازه‌گیری‌ها را کاهش می‌دهد، چرا که اعتقاد بر این است که «رویدادهای درونی» فقط از طریق تجربه شخصی محقق در مورد این‌که زندگی خود را چگونه می‌بینند و تفسیر می‌کنند، قابل درک است.

بعضی از محققین کیفی معتقدند بهترین راه درک دقیق نگرش‌های دیگران این است که محقق تا حد امکان حداقل تئوری‌ها یا عقاید اندازه‌گیری از پیش تصور شده را وارد شرایط تحقیق بنمایند. در عوض رویکرد ایده‌آل این است که محقق در تعامل با آزمودنی‌های تحقیق و شرایط زندگی‌ آن‌ها، خود را بیامیزد و اجازه دهد آگاهی از الگوهای اجتماعی از طریق مشارکت عمیق با آزمودنی‌ها خودبه‌خود پدید آید. البته به دست آوردن این آگاهی آسان نیست. محقق باید ارزش‌ها، ادراکات و احساسات شخصی را کنار گذارد و سعی کند دنیا را از دید افراد منتخب تجربه کند.

♣ مطلب مرتبط: پایایی در پژوهش های کیفی

طرح تحقیق کیفی

            کرلینجر (۱۹۸۶) دو هدف اساسی طرح تحقیق را به شرح زیر بیان کرده است:

  1. فراهم آوردن پاسخ به سؤالات تحقیق و
  2. کنترل واریانس

طرح خوب به درک و تفسیر نتایج مطالعه کمک و نتایج قابل استفاده‌ای را تضمین می‌کند. این اهداف هم در مورد تحقیقات کیفی و هم کمّی واریانس کنترل و اندازه‌گیری می‌شود. اما در تحقیق کیفی محقق سعی می‌کند پدیده مورد مطالعه را همراه با واریانس از طریق شرحی از تفسیر منطقی آن‌چه که مشاهده می‌شود، توجیه و تبین کند.

محققین کیفی نوعا، تحقیق را در شرایط طبیعی انجام می‌دهند. آن‌ها چیزی را دستکاری نمی‌کنند و هیچ‌گونه دخالتی در شرایط ایجاد نمی‌نمایند. بنابراین طرح تحقیق کیفی مستلزم انعطاف‌پذیری و تحمل در طول تحقیق است. اسمیت و گلس اصطلاح نقشه اجرایی را به کار برده‌اند که شبیه اصطلاح «طرح برآینده» است که مکملن و شومیکر به کار برده‌اند. در واقع از همان زمان شناسایی مسأله تحقیق باید در مورد آغاز تحقیق تصمیماتی گرفته شود. و نقشه اجرایی از ابتدا تا انتهای پژوهش اهمیت دارد. در شکل شماره (۱)، بخش‌هایی که هم‌پوشی دارند، نشان داده شده و به این موضوع تأکید می‌شود که هنگام اجرای تحقیق کیفی، فعالیت‌های پژوهشی به طور وسیع به هم آمیخته است.

♣ مطلب مرتبط: روش تحقیق کیفی مدیریت

نقشه اجرایی

 نقشه یک طرح مقدماتی است که با آن پژوهش شروع می‌شود. در این نقشه در مورد نوع آزمودنی‌ها یا محل‌هایی که قرار است مطالعه انجام شود، مدت زمان جمع‌آوری داده‌ها و متغیرهایی که ممکن است مورد توجه قرار گیرند، تصمیماتی گرفته می‌شود. مثلاً یک محقق ممکن است به درک اینکه تجربه تبعیض براساس رنگ پوست یا مذهب چگونه است، علاقه مند باشد؛ به محض اینکه موضوع انتخاب شد، اولین قدم انتخاب یک زمینه اجتماعی یا گروه اجتماعی برای مطالعه است.

 

شکل شماره (۱)- اجزای طرح تحقیق در تحقیقات کیفی:

در تحقیق کیفی نمونه‌گیری هدفمند به کار برده می‌شود، بدین معنی که واحد‌ها به جای انتخاب تصادفی با توجه به ویژگی‌های آن‌ها نسبت به پدیده مورد مطالعه انتخاب می‌شوند. همچنین در مورد اینکه مطالعه برای چه مدتی ادامه خواهد داشت، تصمیماتی گرفته می‌شود. حداقل یک تصمیم اولیه در مورد طول مدت مطالعه باید گرفته شود اگرچه بعد‌ها ممکن است تغییراتی در این خصوص ایجاد شود، اما با توجه به مرور نوشته‌ها و اطلاعاتی در مورد موضوع باید برآورد خوبی در آغاز مطالعه به عمل آید.

 محقق کیفی از الگوی استنتاجی استفاده می‌کند که از لحاظ مفهومی بدین معنی است که جمع‌آوری داده‌ها بدون هیچ نظریه از پیش تصور‌شده آغاز می‌شود، اما معمولاً همه تحت تأثیر زمینه‌های خود هستند و احتمالاً مقداری اطلاعات در مورد مسئله تحقیق ممکن است مطرح شود، اگرچه این بیانات فرضیه نیستند، آن‌ها بیاناتی در مورد آنچه که باید هنگام تحقیق جستجو شوند، بیان می‌کنند. این بیانات و سؤالات اصطلاحاً مسائل بازتاب‌یافته جانشین فرضیه نیستند، بلکه جهت تحقیق را تعیین می‌کنند. مسائل بازتاب‌یافته نتایج مورد انتظار را مشخص نمی‌کنند. اساساً آنها عواملی را برای محقق شناسایی می‌کنند که محقق باید در طول تحقیق مشاهده کند.

 

اگر درخواستی برای تجزیه و تحلیل داده های کیفی دارید درخواست خود را در لینک زیر ثبت نمایید. لطفا شرح مبسوطی از درخواست خود را یادداشت و شماره تلفن و ایمیل خود را به درستی وارد نمایید تا ما بتوانیم با شما تماس بگیریم.

ثبت درخواست تجزیه و تحلیل داده های کیفی

 


ارسال دیدگاه
(الزامی) (الزامی)